Eerlijke handel draait om één idee: producenten in arme landen krijgen een eerlijke prijs voor hun werk. Bij faire Handel gaat het om een handelsvorm waarbij kleinschalige boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden betere arbeidsomstandigheden, eerlijke lonen en stabiele afzetmarkten krijgen. Zo kunnen zij volwaardig meedoen aan de wereldmarkt, zonder uitgebuit te worden.
Hoe werkt fairer Handel precies?
Bij gewone wereldhandel bepalen grote bedrijven en supermarkten vaak de prijs. Boeren en arbeiders in het Zuiden hebben weinig macht en moeten genoegen nemen met wat ze krijgen. Faire Handel verandert dit door directe handelsrelaties op te bouwen tussen producenten en importeurs. Er is sprake van een minimumprijs die de boer ontvangt, ook als de wereldmarktprijs daalt. Zo weet een koffieboer in Ethiopië of een cacaoboer in Ghana van tevoren waar hij of zij aan toe is.
Naast een eerlijke prijs ontvangen producenten ook een extra bedrag, de zogenoemde Fairtrade-premie. Dat geld gaat naar de gemeenschap, voor scholen, gezondheidszorg of betere landbouwmachines. De beslissing hoe de premie wordt besteed, ligt bij de boeren zelf.
Wat zijn de principes van faire Handel?
Het Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung (BMZ) omschrijft faire Handel als een handelspartnerschap dat berust op dialoog, transparantie en respect, en dat streeft naar meer rechtvaardigheid in de internationale handel. Dat klinkt abstract, maar het betekent concreet het volgende:
- Producenten ontvangen een gegarandeerde minimumprijs.
- Er worden langetermijncontracten afgesloten, zodat boeren kunnen plannen.
- Kinderarbeid en gedwongen arbeid zijn verboden.
- Er gelden eisen op het gebied van milieu, zoals het beperken van gevaarlijke pesticiden.
- Vrouwen krijgen gelijke rechten en kansen binnen de organisatie.
- Er is transparantie over hoe het geld verdeeld wordt in de keten.
Welke producten vallen onder faire Handel?
Het aanbod van eerlijke producten is de afgelopen decennia sterk gegroeid. Koffie was een van de eerste producten waarbij faire Handel een rol speelde, maar inmiddels omvat het assortiment veel meer. Denk aan thee, cacao, bananen, katoen, suiker, rijst en ambachtelijke producten zoals handwerk en kleding. In veel supermarkten vind je tegenwoordig producten met een Fairtrade-keurmerk, het bekendste certificaat binnen de faire Handel.
Het Fairtrade-keurmerk is eigendom van Fairtrade International, een organisatie die controleert of producenten en handelaren zich aan de afgesproken standaarden houden. Zonder die onafhankelijke controle zou een keurmerk weinig betekenen.
Wie profiteert er van faire Handel?
De belangrijkste begunstigden zijn kleinschalige boeren en arbeiders op plantages in landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Zij staan in de wereldhandel structureel zwak: ze hebben weinig onderhandelingsmacht, zijn afhankelijk van wisselende marktprijzen en leven vaak in armoede. Faire Handel biedt hen een stabielere basis.
Maar ook consumenten in rijke landen profiteren op een andere manier. Wie eerlijke producten koopt, weet dat zijn of haar geld rechtstreeks bijdraagt aan betere levensomstandigheden elders in de wereld. Faire Handel is al meer dan vijftig jaar een beweging die vecht tegen onrechtvaardigheden in de wereldhandel, zowel in Duitsland als wereldwijd.
Hoe herken je eerlijke producten in de winkel?
Het makkelijkst is het om te letten op erkende keurmerken. Het meest bekende is het Fairtrade-keurmerk, maar er zijn ook andere labels zoals GEPA of het EZA-keurmerk. Let op het volgende als je zeker wilt zijn dat een product voldoet aan de eisen van faire Handel:
- Zoek naar het blauwe en groene Fairtrade-logo op de verpakking.
- Controleer of het keurmerk door een onafhankelijke organisatie wordt vergeven.
- Lees de productinformatie: staat er iets over herkomst en de boeren achter het product?
- Koop bewust in wereldwinkels, die uitsluitend eerlijke producten verkopen.
Faire Handel maakt écht verschil
Fairer Handel is geen liefdadigheid, maar een eerlijke handelsrelatie waarbij alle partijen weten waar ze aan toe zijn. Producenten kunnen investeren in hun toekomst, kinderen kunnen naar school en gemeenschappen bouwen aan een betere leefomgeving. Als consument heb je met elke eerlijke aankoop een kleine maar directe invloed op hoe de mondiale economie werkt. Dat is de kern van wat faire Handel inhoudt: handel als middel voor rechtvaardigheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Fairtrade en fairer Handel?
Fairtrade is een specifiek keurmerk dat wordt beheerd door Fairtrade International. Fairer Handel is de bredere beweging en het principe achter eerlijke handel, waaronder ook andere keurmerken en organisaties vallen. Fairtrade is dus een onderdeel van fairer Handel, maar niet het enige.
Is een product met het Fairtrade-keurmerk altijd biologisch?
Niet automatisch. Een Fairtrade-keurmerk garandeert eerlijke arbeids- en handelsomstandigheden, maar dat betekent niet dat het product ook biologisch gecertificeerd is. Sommige producten hebben beide keurmerken, maar dat is apart gecertificeerd.
Waarom zijn eerlijke producten vaak duurder?
Eerlijke producten kosten meer omdat de producenten een gegarandeerde minimumprijs en een extra premie ontvangen. Die kosten komen uiteindelijk terecht in de verkoopprijs. Je betaalt als consument dus mee aan een eerlijk inkomen voor de boer of arbeider achter het product.
Kan ik als gewone consument iets bijdragen aan fairer Handel?
Ja. Elke aankoop van een eerlijk gecertificeerd product stuurt een signaal naar fabrikanten en supermarkten dat er vraag is naar eerlijke producten. Hoe meer mensen bewust kopen, hoe groter de markt voor faire Handel wordt en hoe meer producenten ervan kunnen profiteren.
