Bioprodukte liggen in steeds meer supermarkten in het schap, maar wat zijn het nu precies? Het gaat om voedingsmiddelen en andere producten die gemaakt zijn zonder kunstmatige bestrijdingsmiddelen, chemische meststoffen of genetisch gemodificeerde organismen. De boer werkt zoveel mogelijk met wat de natuur zelf biedt. Dat klinkt eenvoudig, maar er komt veel meer bij kijken dan alleen even geen chemicaliën gebruiken. Wie boodschappen doet en bewust nadenkt over wat hij eet, komt vroeg of laat bij dit onderwerp uit.
Hoe biologische landbouw werkt
Bij biologische landbouw draait alles om een gezond evenwicht in de natuur. Boeren gebruiken geen synthetische pesticiden om insecten te weren. In plaats daarvan zetten ze in op natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes die bladluizen eten. De bodem krijgt voeding via compost en groenbemesters, niet via kunstmest uit een fabriek. Dieren in de biologische veehouderij hebben meer ruimte en bewegen buiten. Ze krijgen geen groeihormonen en mogen niet preventief antibiotica krijgen. Dit verschilt sterk van de gangbare landbouw, waar de nadruk vaak ligt op zo hoog mogelijke opbrengsten in zo kort mogelijke tijd. Biologisch werken vraagt meer geduld en meer aandacht per dier of plant.
Wat het keurmerk op de verpakking betekent
Een product mag zich pas biologisch noemen als het aan strenge regels voldoet. In Europa is het Europese biologische keurmerk, het groene blaadje met de sterren, de officiële standaard. Producenten worden regelmatig gecontroleerd door onafhankelijke instanties. Alleen als ze aan alle eisen voldoen, mogen ze dit logo gebruiken. Naast het Europese keurmerk zijn er ook nationale en private labels, zoals het Demeter of Naturland keurmerk in Duitsland, die soms nog strengere eisen stellen. Een product met zo’n label bevat geen kunstmatige kleurstoffen, smaakversterkings of conserveringsmiddelen. Voor de consument is het keurmerk een houvast om te weten wat hij koopt. Zonder zo’n erkend label mag een producent de term biologisch niet zomaar gebruiken.
Wat onderzoek zegt over biologisch voedsel
Biologische producten bevatten gemiddeld meer antioxidanten dan gangbare varianten. Dat blijkt uit meerdere wetenschappelijke studies. Antioxidanten beschermen cellen in het lichaam tegen schade. Daarnaast bevatten biologische producten aantoonbaar minder nitraten, stoffen die in grote hoeveelheden niet goed zijn voor de gezondheid. Of biologisch eten direct leidt tot betere gezondheidsresultaten op lange termijn, is nog niet definitief bewezen. Het onderzoek loopt nog en de resultaten zijn niet altijd eenduidig. Wat wel duidelijk is, is dat mensen die biologisch eten gemiddeld minder bestrijdingsmiddelenresten binnenkrijgen via hun voeding. Dat is voor veel consumenten een reden om bewust voor dit soort producten te kiezen.
De prijs en de afweging die je maakt
Biologische producten kosten in de winkel vaak meer dan conventionele alternatieven. Dat heeft te maken met de hogere kosten voor de boer: meer arbeid, lagere opbrengsten per hectare en strengere certificeringseisen. Toch groeit de markt al jaren. Steeds meer mensen zijn bereid om extra te betalen als ze weten hoe een product gemaakt is. Wie niet het hele boodschappenlijstje wil omgooien, kan beginnen met producten waarbij bestrijdingsmiddelen het meeste voorkomen, zoals aardbeien, appels en paprika. Op die producten worden in de gangbare teelt relatief veel gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. Door selectief te kiezen, blijft de extra uitgave beperkt. Het gaat uiteindelijk om een persoonlijke keuze, gebaseerd op wat iemand belangrijk vindt: de eigen gezondheid, het milieu, het dierenwelzijn of een combinatie van die drie.
Veelgestelde vragen
Is biologisch voedsel altijd vrij van bestrijdingsmiddelen?
Biologisch voedsel is niet automatisch volledig vrij van bestrijdingsmiddelen. In de biologische landbouw mogen bepaalde natuurlijke middelen wel gebruikt worden, maar synthetische chemische pesticiden zijn verboden. Hierdoor bevatten biologische producten gemiddeld veel minder residuen dan gangbare producten, maar nul is niet gegarandeerd.
Mag elk product zomaar het woord biologisch op de verpakking zetten?
Nee, het woord biologisch op een verpakking is wettelijk beschermd. Een producent mag dat label alleen gebruiken als hij gecertificeerd is en aan de Europese regels voor biologische landbouw voldoet. Onafhankelijke controle-instanties controleren dit regelmatig.
Heeft biologisch telen ook voordelen voor het milieu?
Biologische landbouw heeft over het algemeen positieve effecten op het milieu. De bodem bevat meer bodemleven, er komen meer wilde planten en insecten voor op en rond biologische akkers, en het grondwater raakt minder vervuild door het ontbreken van kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen.
Zijn biologische producten ook geschikt voor kinderen?
Biologische producten zijn zeker geschikt voor kinderen. Omdat kinderen gevoeliger zijn voor de effecten van bestrijdingsmiddelen dan volwassenen, kiezen veel ouders bewust voor biologisch geteelde groenten en fruit voor hun kinderen. Dat geldt zeker voor producten die je met schil eet.
